Chán ăn mệt mỏi là dấu hiệu của bệnh lý nào?

Ngán ăn kèm mệt mỏi thường khiến người bệnh lo lắng vì đây không chỉ là biểu hiện thông thường mà có thể là tín hiệu cảnh báo từ nhiều bệnh lý tiềm ẩn. Khi cơ thể liên tục từ chối thức ăn và luôn trong trạng thái uể oải, hệ thống tiêu hóa, chuyển hóa hay nội tiết có thể đang gặp vấn đề nghiêm trọng. Dưới đây là các bệnh lý thường gặp gây ra tình trạng này, được phân tích chi tiết dựa trên cơ chế sinh bệnh.

Chán ăn mệt mỏi do bệnh tiêu hóa

Các vấn đề ở đường tiêu hóa luôn đứng đầu danh sách nguyên nhân gây chán ăn kèm mệt mỏi. Khi dạ dày, ruột bị viêm nhiễm hoặc rối loạn chức năng, quá trình tiêu hóa thức ăn bị cản trở, dẫn đến cảm giác đầy bụng, khó chịu ngay cả khi chưa ăn.

• Viêm loét dạ dày – tá tràng: Tổn thương niêm mạc khiến người bệnh sợ ăn vì đau tức vùng thượng vị, đồng thời cơ thể mệt mỏi do thiếu hụt dinh dưỡng lâu dài.
• Hội chứng ruột kích thích (IBS): Rối loạn nhu động ruột gây đầy hơi, tiêu chảy xen kẽ táo bón, làm giảm cảm giác thèm ăn và kiệt sức.
• Viêm gan virus: Gan suy giảm chức năng chuyển hóa khiến độc tố tích tụ, biểu hiện chán ăn, vàng da, mệt mỏi kéo dài.

Chán ăn mệt mỏi do bệnh gan mật

Gan là trung tâm chuyển hóa dinh dưỡng, khi tổn thương sẽ làm cơ thể không hấp thu được chất dinh dưỡng dù đã ăn đủ, dẫn đến suy kiệt nhanh chóng.

• Viêm gan B, C mạn tính: Virus tấn công tế bào gan, gây phá hủy cấu trúc, người bệnh thường chán ăn, mệt mỏi, nặng bụng bên phải.
• Xơ gan: Giai đoạn muộn khiến gan không lọc độc, tích tụ ammonia trong máu, dẫn đến lơ mơ, chán ăn nghiêm trọng.
• Sỏi mật, viêm đường mật: Ứ trệ dịch mật cản trở tiêu hóa chất béo, gây đầy bụng, sợ dầu mỡ, mệt mỏi sau ăn.

Chán ăn mệt mỏi do bệnh hô hấp

Các bệnh lý đường hô hấp cấp hoặc mạn tính đều tiêu hao năng lượng lớn, đồng thời làm giảm oxy máu, gây mệt mỏi toàn thân và mất cảm giác ngon miệng.

• Viêm phổi, lao phổi: Sốt cao, ho kéo dài làm cơ thể kiệt sức, chán ăn do mất nước và tiêu hao protein.
• Hen phế quản mạn tính: Thiếu oxy mãn tính khiến người bệnh luôn uể oải, không muốn ăn dù biết cần bồi bổ.
• COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính): Khó thở khi gắng sức làm giảm nhu cầu năng lượng, dẫn đến sụt cân không kiểm soát.

Chán ăn mệt mỏi do rối loạn nội tiết

Sự mất cân bằng hormone ảnh hưởng trực tiếp đến chuyển hóa và cảm giác thèm ăn, khiến cơ thể rơi vào trạng thái “ngủ đông” về mặt tiêu hóa.

• Suy giáp: Thiếu hormone tuyến giáp làm chậm mọi quá trình trao đổi chất, gây mệt mỏi kinh niên, chán ăn, tăng cân nghịch lý.
• Basedow (cường giáp): Dù tăng chuyển hóa nhưng người bệnh vẫn chán ăn do rối loạn tiêu hóa và tiêu hao năng lượng quá mức.
• Suy tuyến thượng thận: Thiếu cortisol làm hạ đường huyết, mệt lả, chán ăn, buồn nôn.

Chán ăn mệt mỏi do thiếu máu và thiếu dưỡng chất

Khi cơ thể không đủ hồng cầu vận chuyển oxy hoặc thiếu vi chất thiết yếu, mọi hoạt động đều bị đình trệ, bao gồm cả cảm giác đói.

• Thiếu máu thiếu sắt: Hồng cầu giảm khiến cơ thể mệt mỏi, chóng mặt, không muốn ăn dù bụng đói.
• Thiếu vitamin B12: Tổn thương thần kinh ngoại biên và thiếu máu hồng cầu khổng lồ gây chán ăn, tê bì, mệt mỏi.
• Thiếu kẽm: Vi chất này cần thiết cho vị giác, khi thiếu sẽ làm mất cảm giác ngon miệng, kéo dài dẫn đến suy dinh dưỡng.

Chán ăn mệt mỏi do bệnh lý toàn thân khác

Một số bệnh mạn tính ảnh hưởng đa cơ quan, trong đó chán ăn mệt mỏi là triệu chứng nổi bật.

• Suy thận mạn: Ứ độc tố ure làm chán ăn, buồn nôn, mệt mỏi, phù toàn thân.
• Ung thư: Đặc biệt ung thư tiêu hóa, phổi, tụy – khối u tiêu hao năng lượng, tiết cytokine gây chán ăn nặng.
• Nhiễm trùng mạn tính (HIV, lao): Hệ miễn dịch hoạt động quá mức làm kiệt sức, giảm cảm giác thèm ăn.

Tham vấn bởi Bà Võ Ngọc Yến Nga – truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông – cho biết: “Chán ăn mệt mỏi kéo dài trên 2 tuần, kèm sụt cân không rõ nguyên nhân cần được thăm khám chuyên sâu, vì đây có thể là dấu hiệu của bệnh lý nghiêm trọng ở gan, tiêu hóa hoặc nội tiết.”

Để hỗ trợ cơ thể trong giai đoạn phục hồi, có thể tham khảo sản phẩm bảo vệ sức khỏe Bát Tiên Bình Đông. Với công thức kết hợp thảo dược quý như Phòng Đảng Sâm, Thục Địa, Hoài Sơn, Lạc Tiên…, sản phẩm giúp bồi bổ khí huyết, hỗ trợ giảm mệt mỏi, kích thích tiêu hóa tự nhiên, từ đó cải thiện tình trạng chán ăn do bệnh lý hoặc suy nhược không ăn được.

——————             

Tác giả: Bà Võ Ngọc Yến Nga, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, giàu kinh nghiệm điều trị các vấn đề về bổ dưỡng.

Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y tại Địa chỉ: 43/9 Mễ Cốc, Phường Phú Định, TP.HCM

(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: “Tác giả: Lương y Võ Ngọc Yến Nga – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Dược Bình Đông” hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.

—————————-
Nguồn của bài viết trên được chia sẻ lại từ bài Công Thức Phổ Biến Dùng Nước Gừng của Dược Bình Đông: Nguồn tham khảo: Healthline, Hello Bacsi, Vinmec, Medlatec, Nhà thuốc Long Châu