Thân nhiệt nóng nhưng không sốt là triệu chứng rất phổ biến mà hầu hết chúng ta đều từng trải qua ít nhất một lần trong đời. Cảm giác nóng ran đột ngột từ trong ra ngoài, lan từ ngực lên cổ, mặt và đỉnh đầu, kèm theo vã mồ hôi dù nhiệt độ cơ thể vẫn bình thường khiến nhiều người lo lắng. Theo quan điểm của Bà Võ Ngọc Yến Nga – truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, đây chính là biểu hiện điển hình của tình trạng nhiệt trong tích tụ, âm hư hỏa vượng hoặc tâm hỏa thịnh, cần được nhìn nhận đúng nguyên nhân để xử lý từ gốc.
1. Nguyên nhân nóng bừng ở nữ giới – Liên quan chặt SAG với sự suy giảm Estrogen
Ở phụ nữ, hơn 80% trường hợp nóng bừng đều xuất phát từ sự rối loạn nội tiết tố nữ, đặc biệt là sự suy giảm đột ngột nồng độ Estrogen – loại hormone đóng vai trò điều hòa thân nhiệt.
Giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh (thường từ 40–55 tuổi) là thời điểm Estrogen giảm mạnh nhất, khiến trung tâm điều hòa nhiệt độ tại vùng hạ đồi bị rối loạn. Kết quả là mạch máu ngoại biên giãn nở đột ngột, máu dồn lên da nhiều hơn, tạo cảm giác nóng bừng lan từ ngực lên mặt chỉ trong vài giây.
Ngoài tiền mãn kinh, các giai đoạn nội tiết thay đổi mạnh khác cũng dễ gây nóng bừng bao gồm:
- Tuổi dậy thì
- Sau sinh (đặc biệt 3–6 tháng đầu)
- Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)
- Cắt buồng trứng hoặc tử cung
- Sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp lặp lại nhiều lần
Theo Đông y, đây chính là hiện tượng Âm hư sinh nội nhiệt, thận âm suy kém không chế được hư hỏa bốc lên, khiến phụ nữ thường kèm theo các triệu chứng như: bốc hỏa buổi chiều tối, đổ mồ hôi trộm, lòng bàn tay chân nóng, mất ngủ, hay cáu gắt, khô âm đạo.
2. Nguyên nhân nóng bừng ở nam giới – Không nên chủ quan
Dù ít gặp hơn nữ giới, nhưng nam giới bị nóng bừng thường xuyên lại là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn, tuyệt đối không được xem nhẹ.
Nguyên nhân phổ biến nhất ở nam giới là suy giảm Testosterone (mãn kinh nam – Andropause), thường bắt đầu từ 40 tuổi trở lên. Khi Testosterone giảm, cơ thể mất cân bằng nội tiết, vùng hạ đồi bị kích thích quá mức dẫn đến các cơn bốc hỏa tương tự phụ nữ.
Một số bệnh lý nguy hiểm khác cũng gây nóng bừng ở nam giới:
- U tinh hoàn hoặc tổn thương tinh hoàn
- Suy tuyến thượng thận
- Ung thư tuyến giáp, ung thư tinh hoàn, ung thư tuyến tiền liệt
- Nhiễm trùng tiết niệu mạn tính
Theo Đông y, nam giới nóng bừng thường kèm theo triệu chứng tâm hỏa thịnh hoặc thận âm hư, biểu hiện thêm: ngũ tâm phiền nhiệt, di tinh, mộng tinh, lưng gối mỏi yếu, tóc bạc sớm, tiểu đêm nhiều lần.
3. Các nguyên nhân khác gây nóng bừng thường gặp ở cả nam và nữ
Ngoài yếu tố nội tiết và bệnh lý, rất nhiều trường hợp nóng bừng xuất phát từ thói quen sinh hoạt hằng ngày và môi trường sống:
- Căng thẳng, stress kéo dài: Khi stress, cơ thể tiết ra adrenaline và norepinephrine làm tim đập nhanh, mạch máu giãn đột ngột → nóng bừng toàn thân.
- Ăn quá nhiều đồ cay nóng, rượu bia, cà phê: Các chất này kích thích trực tiếp trung tâm điều hòa nhiệt độ, gây bốc hỏa ngay sau khi ăn/uống.
- Thừa cân – béo phì: Mô mỡ chính là nơi sản sinh estrogen ngoại sinh, làm rối loạn thêm cân bằng nội tiết.
- Tác dụng phụ của thuốc: Thuốc loãng xương (Raloxifene), thuốc ung thư vú (Tamoxifen), thuốc giảm đau nhóm opioid (Tramadol), thuốc chống trầm cảm… đều có thể gây nóng bừng.
- Môi trường nhiệt độ cao, độ ẩm cao: Cơ thể không thoát nhiệt kịp → tích tụ nhiệt trong người.
- Hút thuốc lá: Nicotin làm co mạch ngoại biên, sau đó giãn đột ngột → gây cơn bốc hỏa.
- Rối loạn vùng hạ đồi: Do u não, chấn thương sọ não, đột quỵ… dù hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm.
Như Bà Võ Ngọc Yến Nga thường chia sẻ tại Dược Bình Đông: “Nóng bừng không phải là bệnh mà là tiếng chuông cảnh báo cơ thể đang mất cân bằng âm dương. Nếu chỉ thấy nóng thoáng qua do thời tiết hay ăn cay thì không đáng lo, nhưng nếu lặp lại thường xuyên, kéo dài nhiều tháng thì nhất định phải tìm đúng nguyên nhân để xử lý từ gốc, tránh để lâu sinh biến chứng nặng hơn.”
Hiểu rõ nguyên nhân chính là bước đầu tiên và quan trọng nhất để giải quyết triệt để tình trạng nóng bừng đang âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của bạn mỗi ngày.
————
Tác giả: Bà Võ Ngọc Yến Nga, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, giàu kinh nghiệm điều trị các vấn đề về bổ dưỡng.
Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y tại Địa chỉ: 43/9 Mễ Cốc, Phường Phú Định, TP.HCM
(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: “Tác giả: Lương y Võ Ngọc Yến Nga – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Dược Bình Đông” hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.
—————————-
Nguồn tham khảo: Healthline, Hello Bacsi, Vinmec, Medlatec, Nhà thuốc Long Châu, Tâm Anh Hospital
Lương y Võ Ngọc Yến Nga 